Szlak Napoleoński w Łowiczu, historia kamienicy przy Starym Rynku
18 grudnia 1806 Cesarz zatrzymał się w naszej kamienicy. Co z tej historii zostało dziś w naszych murach, i dlaczego Łowicz to obowiązkowy punkt na mapie miłośników historii.
18 grudnia 1806 roku w drodze do Warszawy w naszej kamienicy zatrzymał się Cesarz Francuzów. Łowicz leżał wówczas na trakcie warszawskim, głównej osi, którą armia Napoleona przeszła zimą 1806 roku, idąc na wschód.
Grudzień 1806, co się wtedy działo w Polsce
Aby zrozumieć, co Cesarz robił akurat w połowie grudnia 1806 w Łowiczu, trzeba cofnąć się o kilka miesięcy. Kampania pruska Napoleona zakończyła się 14 października 1806 spektakularnym zwycięstwem pod Jeną i Auerstedt, armia pruska została rozbita w ciągu jednego dnia. Berlin padł 27 października. Pozostawała jeszcze Rosja, sprzymierzona z Prusami w IV koalicji antynapoleońskiej.
W listopadzie Cesarz zdecydował, że pościg za resztkami pruskiej armii i wojną z Rosją trzeba prowadzić od strony ziem polskich. Wojska francuskie wkroczyły do Warszawy 28 listopada 1806. Sam Napoleon, podróżujący szybciej niż główny korpus, dotarł do stolicy 19 grudnia, dzień po nocy spędzonej w Łowiczu.
Trasa wiodła starym traktem warszawskim: Poznań → Kutno → Łowicz → Sochaczew → Warszawa. Łowicz, jako miasto przy głównym trakcie i z dobrym zapleczem do zmiany koni, był naturalnym miejscem postoju dla wszystkich, którzy pokonywali tę trasę. Od bogatych podróżnych po cesarzy.
Kamienica przy Starym Rynku 4, historia obiektu
Budynek, w którym dziś działa Hotel i Restauracja Polonia, powstał w XVIII wieku , w epoce stanisławowskiej, gdy Łowicz był znaczącym ośrodkiem na trakcie warszawskim i siedzibą prymasa Polski. Stary Rynek był wówczas tym, czym jest dziś: sercem miasta, miejscem, gdzie zatrzymywali się ważni goście Łowicza.
Przez XIX i XX wiek kamienica zmieniała właścicieli i nazwy. Najpierw należała do rodziny Mikorskich. W okresie międzywojennym mieściła się w niej restauracja i pensjonat pod szyldem Hotel Imperial. W 1925 roku otwarto tu Restaurację Polonia w obecnej nazwie, od początku z naciskiem na kuchnię regionalną Ziemi Łowickiej.
Sto lat później, w 2025 roku, działamy w tych samych murach. Część stołów stoi w miejscach, w których siadali wcześniejsi goście. Ściany pamiętają więcej, niż my potrafimy spisać. Pełną historię opisaliśmy na stronie O nas, z osią czasu i kontekstem każdego okresu.
Szlak Napoleoński w Polsce dzisiaj
Szlak Napoleoński w Polsce nie jest jednym wyznaczonym tropem, to raczej zbiór miejsc związanych z kampaniami Cesarza: bitwami, postojami, pałacami i kamienicami, w których Napoleon zatrzymał się osobiście. Łowicz znajduje się na jednej z najważniejszych jego osi, drodze Poznań–Warszawa, którą Cesarz przeszedł zimą 1806.
„Łowicz to nie tylko folklor i Boże Ciało. Dla turysty historycznego to także autentyczna stacja na szlaku napoleońskim, gdzie kamienice rynku pamiętają konkretne wydarzenia z grudnia 1806 roku.”
Inne miejsca, które warto zobaczyć podczas wyprawy śladami Napoleona w Polsce:
- Toruń, Cesarz odwiedził miasto kilkukrotnie; w Ratuszu Staromiejskim znajduje się sala napoleońska.
- Kostrzyn nad Odrą, twierdza, której zdobycie w 1806 otworzyło drogę na Polskę.
- Pułtusk, pole bitwy z 26 grudnia 1806, nierozstrzygnięte starcie z armią rosyjską.
- Iławka (Eylau), luty 1807, jedna z najkrwawszych bitew kampanii.
- Warszawa, pałac Prymasowski, gdzie Napoleon mieszkał; dziś pomnik Cesarza na placu Powstańców Warszawy.
Co z Napoleona zostało u nas, wnętrza, kuchnia
Nie udajemy, że są tu pamiątki z osobistego bagażu Cesarza. Tego rodzaju artefakty rzadko przetrwały w prywatnych kamienicach, historię nosi raczej sam obiekt: mury, układ pomieszczeń, drzwi, posadzki na korytarzach. Jest też coś, co mocno tworzy klimat epoki: nasza karta menu.
Dania nawiązujące do czasów napoleońskich
Kilka pozycji z karty Polonii świadomie nawiązuje do epoki, w której kamienica gościła Cesarza:
- Kurczak po prowansalsku, danie z południowej Francji, uważane za ulubione Napoleona. U nas serwowane w klasycznej wersji z białym winem, suszonymi pomidorami i ziołami.
- Deser „Cesarzowa Józefina", hołd dla pierwszej żony Cesarza, Joséphine de Beauharnais. Chałwa i świeże truskawki w eleganckim podaniu.
- Deser „Pani Walewska", nawiązanie do Marii Walewskiej, polskiej miłości Napoleona, którą poznał pod Łowiczem w styczniu 1807.
Pełną kartę menu znajdziesz na osobnej stronie, z cenami i opisami wszystkich dań regionalnych Ziemi Łowickiej.
Wnętrza i atmosfera
Sale restauracji i hotelu zachowują charakter zabytkowej kamienicy: drewniane kraty żelazne, posadzka w marmurową szachownicę w werandzie, kandelabry kryształowe w sali bankietowej, korytarze hotelowe ozdobione fototapetą historycznego Łowicza z 1914 roku. To nie scenografia, to autentyczny układ, który ewoluował przez stulecia.
Łowicz dla miłośnika historii, co jeszcze warto zobaczyć
Jeśli przyjedziesz do Łowicza śladami Napoleona, warto zaplanować dwa dni, miasto i okolice oferują znacznie więcej kontekstu historycznego niż sam wątek cesarski. Oto co rekomendujemy:
- Bazylika katedralna pw. Wniebowzięcia NMP, dawna kolegiata prymasów Polski, jedna z najważniejszych świątyń Mazowsza. 2 minuty spacerem od kamienicy.
- Muzeum Łowickie, zbiór wycinanek, strojów ludowych, historia regionu od średniowiecza po XX wiek. Naprzeciwko Polonii.
- Pałac w Nieborowie (10 km), XVII-wieczna rezydencja Radziwiłłów, ogród angielski. Słynne miejsce kulturalne Polski.
- Park Romantyczny w Arkadii (12 km), sentymentalny ogród księżnej Heleny Radziwiłłowej z końca XVIII wieku.
- Skansen w Maurzycach (5 km), wioska skansenowa z chatami, stodołami, kościołem. Pokazy rzemiosł ludowych.
Zaproszenie
Niezależnie, czy interesujesz się Napoleonem, kuchnią regionalną, czy po prostu szukasz miejsca z historią, Łowicz i Polonia są dobrym wyborem. Stary Rynek 4 to dosłownie ten sam adres, pod którym 18 grudnia 1806 roku Cesarz Francuzów spędził noc w drodze do Warszawy.
Zobacz pełne menu · Sprawdź pokoje · Przeczytaj pełną historię kamienicy